Cart

Μπάκτι Γιόγκα - Η Ατραπός της Αφοσίωσης Κύριο

Γκίτα Γκνιάνα Γιάγκνια - Εισαγωγή στο 12ο Κεφάλαιο της Μπάγκαβαντ Γκίτα

Σρι Μαντουσούνταν Σάι

Απρίλιος 2020 - Μούντεναχάλλι, Ινδία

Αυτός είναι ο Πρόλογος του Σρι Μαντουσούνταν Σάι επί του 12ου Κεφαλαίου της Μπάγκαβαντ Γκίτα, με θέμα την μπάκτι γιόγκα, την ατραπό της Αφοσίωσης. Μπορείτε να τον παρακολουθήσετε στα πρώτα 17 λεπτά αυτού του βίντεο: 

 

Η Νάραντα Μπάκτι Σούτρα αρχίζει ως εξής:

Sa tv asmin parama-prema-rupa

Amrta svarupa ca

Yal labdhva puman trpto bhavati siddho bhavaty amrto bhavati

Ο Νάραντα αρχίζει λέγοντας ότι όποιος κατακτήσει την μπάκτι (αφοσίωση στο Θεό) γίνεται απόλυτα ικανοποιημένος, ολοκληρωμένος και αθάνατος. Τέτοια είναι η δύναμη της μπάκτι.

Yat prapya na kincid vancati na socati na dve sti na ramate notsahi bhavati

Όποιος την κατακτήσει, δεν επιθυμεί πια τίποτε άλλο και δεν υποφέρει από καμία θλίψη που να σχετίζεται με αυτό τον κόσμο. Δε μισεί κανέναν, ούτε τρέφει αρνητικά αισθήματα για κανέναν. Δεν τον απασχολούν οι εγκόσμιες απολαύσεις.

Ο Νάραντα ξεκινά την Μπάκτι Σούτρα με τόσο όμορφο τρόπο, λέγοντας, “Αν κατακτήσετε αυτού του είδους την αφοσίωση, τότε όλα αυτά γίνονται εφικτά για σας”. Και συνεχίζει λέγοντας:

Yaj jnatva matto bhavati stabdho bhavaty atmaramo bhavati

Όποιος την γνωρίσει, μεθά και χάνει κάθε αίσθηση του τι συμβαίνει γύρω του. Εδραιώνεται μέσα στον ίδιο του τον Εαυτό. Γι’ αυτόν το λόγο, θέλουμε να μιλήσουμε για την μπάκτι.

Αυτές οι Μπάκτι Σούτρας γράφτηκαν από τον μεγαλύτερο μπάκτα (λάτρη) του Θεού Βίσνου, τον Νάραντα. Η λέξη bhakti προέρχεται από τη λέξη bhaja, που σημαίνει ‘ενθυμούμαι κάποιον με αφοσίωση, τον λατρεύω με πίστη’. Παρόλο που υπάρχουν πολλών ειδών φιλοσοφίες – μάλιστα λέγεται ότι όσοι είναι οι άνθρωποι, τόσα είναι και τα μονοπάτια – ωστόσο, οι Γραφές μας έχουν αποδώσει στην μπάκτι μια από τις σπουδαιότερες θέσεις στην υπηρεσία του Θεού και στην πνευματικότητα.

Στη Σρίμαντ Μπαγκαβάταμ, αναφέρεται η Ναβαβίντα μπάκτι – η εννεαπλή ατραπός της μπάκτι – που περιγράφει τις διαφορετικές μεθόδους με τις οποίες μπορούμε να αφιερωθούμε στο Θεό:

  • Shravanam : ακρόαση του ονόματος του Θεού ή ιστοριών για το Θεό
  • Keertanam : απαγγελία ή εξύμνηση του ονόματος του Θεού μέσα από τραγούδια
  • Vishnu Smaranam : συνεχής ενθύμηση του Θεού
  • Archanam : προσφορά λατρείας στο Θεό
  • Vandanam : ανιδιοτελής παράδοση στο Θεό μέσω της προσευχής
  • Paada Sevanam : προσφορά υπηρεσίας στο Θεό
  • Daasyam : διαρκής υπηρεσία του Θεού
  • Sakhyam : καλλιέργεια φιλίας με τον Θεό
  • Atma Nivedanam : ολοκληρωτική παράδοση στο Θεό, αυτοπραγμάτωση

Περιγράφονται εννέα είδη αφοσίωσης, αρχίζοντας με το Σράβαναμ. Γιατί τα μπάτζαν (λατρευτικά τραγούδια) είναι τόσο σημαντικά; Διότι όταν κάποιος ακούει το όνομα του Θεού, μπορεί να κατακτήσει την μπάκτι. Το ίδιο ισχύει για το Κίρταναμ, δηλαδή με το να τραγουδά το όνομα του Θεού, ή για το Βίσνου Σμάραναμ, δηλαδή να θυμάται τον Θεό κάθε στιγμή. Άρτσαναμ είναι το να λατρεύει τον Θεό με διάφορους τρόπους. Βάνταναμ είναι η αδιάκοπη προσευχή στον Θεό, σε κάθε κατάσταση. Πάντα Σέβαναμ είναι να υπηρετείτε τα πόδια του Θεού. Πού είναι τα πόδια Του; Sarvatah pani-padam – τα πόδια Του βρίσκονται παντού, τα χέρια Του βρίσκονται παντού. Επομένως, υπηρετήστε τον Θεό μέσα στον καθένα. Ντάσυαμ είναι να γίνετε ένας μόνιμος υπηρέτης του Θεού, κάθε στιγμή. Ακόμα και αν είστε βασιλιάς, παραμείνετε ένας υπηρέτης του Θεού. Σάκυαμ είναι να αναπτύξετε τέτοια οικειότητα με τον Θεό ώστε να Του γίνεστε όλο και πιο αγαπητοί, όλοι και πιο κοντινοί, σαν να είστε φίλοι Του, οι πιο δικοί Του άνθρωποι. Και τέλος, Άτμα Νιβένταναμ. Όσο περισσότερο Τον πλησιάζετε, τόσο πιο όμοιοι με Αυτόν γίνεστε, επειδή σκέφτεστε συνεχώς σαν Αυτόν. Ο Μπάρατα έγινε ίδιος με τον Ράμα και ήταν αδύνατο να τους ξεχωρίσεις – τόσο πολύ έμοιαζαν! Ο Ούνταβα έγινε σαν τον Κρίσνα. Αυτή είναι η έννοια του Άτμα Νιβένταναμ. Στο τέλος γίνεστε Ένα με τον Κύριο, δεν υπάρχει διαφορά.

Η μπάκτι λοιπόν, έχει αυτή την ικανότητα: να ξεκινάτε απλώς ακούγοντας το όνομα του Θεού και να σας πηγαίνει όλη τη διαδρομή μέχρι να γίνετε Θεός. Τέτοια είναι η δύναμή της. Όμως δεν είναι διαθέσιμη σε όλους, αλλά μόνο σε εκείνον που θα την κατακτήσει. Μόνο εκείνος θα απελευθερωθεί από κάθε δυστυχία, από κάθε επιθυμία, από κάθε δυαδικότητα, και δεν θα έχει πια κανένα ενδιαφέρον για τα πράγματα του κόσμου, διότι ο νους του θα είναι συνεχώς προσκολλημένος στη σκέψη του Θεού.

Έτσι ήρθε η μπάκτι στο προσκήνιο. Πριν ξεκινήσουμε την απαγγελία της Μπάγκαβαντ Γκίτα, θα ήθελα να σας εξηγήσω το υπόβαθρο της μπάκτι. Οι Ουπανισάντ δεν περιέχουν πολλή από αυτή την παράδοση της αφοσίωσης, διότι σε γενικές γραμμές είναι βενταντικής φύσεως. Στη Βεντάντα ισχυρίζεται κανείς κατευθείαν ότι είναι Ένα με τον Θεό. Αυτή είναι η Αντβάιτα Βεντάντα, ο μη-δυισμόςΠαρόλα αυτά, πολλοί βενταντιστές έχουν εξηγήσει πόσο σημαντική είναι η μπάκτι. Ο Σανκαρατσάρυα, αφενός συνέθεσε τόσα πολλά σούκταμ (ύμνους) και στότραμ (δοξολογίες) σχεδόν για όλους τους Θεούς, αφετέρου μίλησε για την Υπέρτατη Γνώση. Πώς γίνεται λοιπόν να συνυπάρχουν αυτές οι δύο όψεις μέσα στο ίδιο άτομο;

Είναι σαν τις δυο πλευρές ενός σπόρου. Η μπάκτι (αφοσίωση) και η γκνιάνα (γνώση του απόλυτου) συνυπάρχουν ταυτόχρονα και δεν είναι διαφορετικές μεταξύ τους. Εκείνος που κατέχει τη μπάκτι, θα κατακτήσει τη γκνιάνα. Εκείνος που κατέχει τη γκνιάνα, θα αναπτύξει μπάκτι με φυσικό τρόπο. Επομένως, αυτές οι δύο θα γίνουν ένα.

Η παράδοση της μπάκτι ανάγεται στην εποχή της Μπαγκαβάταμ, στην εποχή του Ράμα ή και ακόμα παλαιότερα, με τους ρίσι. Η μπάκτι ήταν διαφόρων ειδών: αφοσίωση προς το δάσκαλο, αφοσίωση προς τη μητέρα, αφοσίωση προς τον πατέρα – όλα ήταν μπάκτι. Αν τιμούσες τη μνήμη κάποιου και τον υπηρετούσες με αφοσίωση, τότε ήσουν ένας μπάκτα. Όμως η αληθινή μπάκτι είναι η παρα-μπάκτι. Η λέξη παρα-μπάκτι πρωτοαναφέρεται στην Σβετασβατάρα Ουπανισάντ. Εκεί είναι η πρώτη φορά που η λέξη μπάκτι εμφανίζεται στις Ουπανισάντ. Όμως αναφέρεται στην αφοσίωση προς τον Θεό και προς τον δάσκαλο, και όχι στην πλήρη παρα-μπάκτι.

Η παρα-μπάκτι είναι η ύψιστη μπάκτι. Τι είναι η παρα-μπάκτι; Δεν είναι απλώς η αφοσίωση προς τη σύζυγο ή το σύζυγο, ούτε η αφοσίωση προς τον δάσκαλο. Είναι η αφοσίωση προς το Ύψιστο, προς τον Θεϊκό Εαυτό (παρά σημαίνει ‘πέρα από’). Αυτή, λοιπόν, είναι η ιδέα της μπάκτι.

Κάποια στιγμή, οι ιερείς και οι λόγιοι, πήραν βρέθηκαν στην υψηλότερη στάθμη της κοινωνίας. Έγιναν σύμβουλοι των βασιλιάδων και υποβάθμισαν τις χαμηλότερες κοινωνικές τάξεις, παρόλο που ο Κρίσνα στην Μπάγκαβαντ Γκίτα λέει, “Εγώ δημιούργησα και τις τέσσερις κάστες. Οι μπράχμανα (ιερείς), οι βαΐσυα (έμποροι), οι σούντρα (εργάτες) και οι κσατρίγια (πολεμιστές), έχουν όλοι δημιουργηθεί από Εμένα”. Στο Πουρούσα Σούκταμ αναφέρεται,

Brahmano sya mukhamasit bahu rajanyah krtah

Uru tadasya yadvaisyah padbhyagm sudro ajayatah

(Το στόμα Του ήταν οι βραχμάνοι, οι κσατρίγια ήταν τα χέρια Του,

Οι βαΐσυα ήταν τα μεριά Του και οι σούντρα ήταν τα πόδια Του.)

‘Τα πόδια Του ήταν οι σούντρα’, αναφέρεται ξεκάθαρα. Ωστόσο, κάποια στιγμή, οι βραχμάνοι – όπως γίνεται με τη σημερινή μπάκτι των πολιτικών – δημιούργησαν μια νέα σέκτα της μπάκτι. Θέλησαν να ελέγχουν τα πάντα και φρόντισαν να μην επιτρέπεται να εισέρχονται οι σούντρα στους ναούς, να μην μπορούν οι γυναίκες να συμμετέχουν σε ορισμένες τελετές, και τα πάντα να γίνονται μόνο κατόπιν της δικής τους έγκρισης και ελέγχου. Εξαιτίας αυτού, η ινδική πνευματική παράδοση άρχισε να παρακμάζει.

Τότε, ήρθε ο Βούδας και πρότεινε να μην υπάρχει σύστημα καστών. Έτσι, ο Βουδισμός έγινε πολύ δημοφιλής. Την ίδια εποχή, περίπου το 500 π.Χ., ήρθε και ο Μαχαβίρα και δημιούργησε το Τζαϊνισμό. Αυτοί, λοιπόν, άρχισαν να προκαλούν αυτές τις αλλαγές, και πολλοί συμπάθησαν αυτή την ιδέα, επειδή υπέφεραν υπό τον ζυγό των βραχμάνων. Οι κσατρίγια έκαναν ό,τι τους έλεγαν οι βραχμάνοι, επειδή ήθελαν να έχουν την εύνοιά τους. Έτσι, οι κατώτερες κάστες, ιδιαίτερα οι σούντρα, αγνοούνταν. Άρχισαν λοιπόν να υιοθετούν τις ιδέες του Βουδισμού και του Τζαϊνισμού και το ίδιο έκαναν και πολλοί βασιλείς, όταν συνειδητοποίησαν ότι εκεί υπάρχει ‘ζουμί’. Βασιλιάδες, όπως ο Ασόκα, ο Τσάντραγκούπτα και πολλοί άλλοι, προσηλυτίστηκαν και άρχισαν να διαδίδουν αυτές τις ιδέες. Για να αυξήσουν τις κατακτήσεις τους, έπρεπε να προωθήσουν μια μοναδική ιδεολογία που θα καθησύχαζε τους πάντες και θα διευκόλυνε τη διακυβέρνησή τους. Την εποχή εκείνη, η ινδική πνευματική παράδοση υπέφερε στα χέρια τέτοιων στενόμυαλων αντιλήψεων.

Τότε, ξεκινώντας από το Νότο, το κίνημα της μπάκτι αναβίωσε από την παρακμή του, χάρη στους Νάγιαναρ, τους πιστούς του Σίβα, και τους Άλβαρ, πιστούς του Βίσνου. Αυτοί συνέθεσαν απλά, σύντομα ποιήματα, και υποστήριξαν ότι δεν είναι απαραίτητο να κάνουμε προσφορές με λουλούδια, νερό, και κάθε λογής πράγματα, αλλά ότι μπορούμε να λατρεύουμε το Θεό με την αγνή αφοσίωση της καρδιάς μας, σε οποιοδήποτε μέρος. Αυτή η ιδέα αμφισβητήθηκε πολύ από τις ανώτερες τάξεις, διότι έτσι έχαναν τον έλεγχο που είχαν.

Με αυτό τον τρόπο, η επανάσταση ξεκίνησε από το Νότο, περνώντας μέσα από την Καρνάτακα, με τον Μπασαβάννα, την Άκκα Μαχαντέβι και τον Άλλαμα Πραμπού. Από κει, πέρασε στον Μάνταβατσάρυα και άλλους. Εμφανίστηκαν και διαφορετικά μονοπάτια της μπάκτι: ο Αντβάιτατσάρυα με την Αντβάιτα Μπάκτι, ο Ραμανούτζα με την Βισίστα Αντβάιτα. Ο Σανκαρατσάρυα στήριξε την Αντβάιτα Βεντάντα μπάκτι. Κι έπειτα ήρθε η Μίρα, ο Καμπίρ, ο Σουρντάς, ο Ραμαντάς, ο Τσαϊτάνυα Μαχαπραμπού, και αυτό εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη χώρα.

Η Ινδία ενώθηκε χάρη στο κίνημα της μπάκτι. Δεν την ένωσε κάποιος βασιλιάς, δεν την ένωσε ο Ινδουισμός˙ την ένωσε το κίνημα της μπάκτι. Ο Τούλσιντας, ο Σουρντάς, ο Καμπίρντας, στα βόρεια˙ ο Βίταλα, ο Ναμντέβ, ο Έκνατ, ο Τουκαράμ, στα δυτικά˙ στα ανατολικά, ο Τσαϊτάνυα Μαχαπραμπού, κ.α. ˙ στα νότια, ο Άλλαμα Πραμπού, οι Άλβαρ, οι Νάγιαναρ. Όλοι τους, αναβίωσαν αυτήν την παράδοση της μπάκτι.

Βέβαια, στη συνέχεια, οι Σιβαΐτες (πιστοί του Σίβα) άρχισαν να μάχονται με τους Βαϊσναβίτες (πιστοί του Βίσνου). Αυτό είναι άλλη ιστορία. Τόσο λίγο αντιλαμβάνονταν τι είναι μπάκτι. Δεν κατάφεραν να φτάσουν στην παρα-μπάκτι. Κόλλησαν στο επίπεδο της απαρα-μπάκτι, γι’ αυτό άρχισαν να τσακώνονται για το αν ο Βίσνου είναι ανώτερος απ’ τον Σίβα ή ο Σίβα είναι ανώτερος απ’ τον Βίσνου ή κάποιος άλλος είναι ανώτερος. Και πάλι επιστρέψαμε στην ίδια σύγχυση.

Μέχρι που, αργότερα, υψώθηκε ο Βιβεκανάντα, ο οποίος επίσης επανέφερε την ταυτόχρονη ιδέα της μπάκτι και της Αντβάιτα. Πρώτα, εξέφρασε την αφοσίωσή του στον γκουρού του, τον Ραμακρίσνα Παραμαχάμσα. Εκείνος είχε δοκιμάσει όλα τα μονοπάτια, όπως και όλες τις θρησκείες. Στο τέλος, βρήκε καταφύγιο μόνο στην μπάκτι. Είχε δοκιμάσει την γκνιάνα γιόγκα, την ντυάνα γιόγκα, τη σανυάσα γιόγκα, κάθε είδους γιόγκα, αλλά και πολλές άλλες μεθόδους, που αποκαλούνται ‘αριστερή πλευρά’ της πνευματικότητας. Όχι της πολιτικής Αριστεράς, αλλά της πνευματικής: όπως η Τάντρα, τα Μάντρα, κλπ. Είχε δοκιμάσει τα πάντα. Έζησε σαν χριστιανός, αλλά και σαν μουσουλμάνος. Στο τέλος, κατέληξε ότι το μόνο μέρος όπου βίωνε αληθινή ειρήνη ήταν όταν λάτρευε τη Θεϊκή Μητέρα, σαν μικρό παιδί. Ανέπτυξε όλο και μεγαλύτερη ειρήνη και ευδαιμονία, και τελικά πραγμάτωσε τη θεϊκή του Φύση.

Δεν βίωσε την πραγμάτωση με καμία άλλη μέθοδο. Πέρασε σχεδόν 12 χρόνια ασκούμενος σε κάθε είδους μέθοδο, χωρίς να καταφέρει να πραγματώσει το Μπράχμαν, την Ενότητα. Μόνο μέσω της μπάκτι προς τη Μητέρα Κάλι, όταν Της είπε, “Φανερώσου σε μένα, αλλιώς θα κόψω το κεφάλι μου με το ίδιο το σπαθί που κρατάς στο χέρι Σου!” Τότε Εκείνη παρουσιάστηκε μπροστά του και του είπε, “Μην το κάνεις!” Έτσι έφτασε στο μπάβα σαμάντι (εκστατική ευδαιμονία), το οποίο στη συνέχεια του έγινε σύνηθες φαινόμενο. Όλα αυτά τα πέτυχε μέσω της μπάκτι. Φυσικά, όλα τα άλλα μονοπάτια τον βοήθησαν να εξαγνιστεί. Όμως, τελικά, η πραγμάτωσή του προήλθε μόνο μέσα από τη μπάκτι.

Γιατί λοιπόν, ενώ στην Μπάγκαβαντ Γκίτα αναφέρονται τόσα είδη γιόγκα, εμείς επιλέξαμε τη μπάκτι, ως πρώτο και κυριότερο; Διότι αν κατανοήσετε τη μπάκτι, θα έχετε ολοκληρώσει τη μαθητεία σας. Δεν θα χρειάζεται να διαβάσετε κανένα άλλο κεφάλαιο, παρά μόνο σαν περιγραφές. Αρκεί να πετύχετε αυτή την μπάκτι. Όμως το να την πετύχετε δεν είναι τόσο εύκολο όσο ακούγεται. Θα πρέπει να εξαγνιστείτε και να περάσετε από τεράστιες πειθαρχίες, με εξαιρετική αφοσίωση και προσήλωση. Όλα αυτά είναι μέρος της μπάκτι. Δεν μπορείτε να πείτε, “Είμαι ένας γκνιάνι, δεν είμαι μπάκτα”. H μπάκτι και η γκνιάνα πάνε μαζί. Όμως, υπάρχει μια διαδικασία εξαγνισμού μέχρι να τα κατανοήσετε. Γι’ αυτό λοιπόν, η μπάκτι είναι τόσο σημαντική στην εποχή μας.

Προφανώς, η μπάκτι πρέπει να απευθύνεται σε κάποια μορφή. Χρειάζεται ένας Μπαγκαβάν (θεϊκός Δάσκαλος) και ένας μπάκτα (αφοσιωμένος). Ο δεσμός που υπάρχει μεταξύ τους είναι η μπάκτι, κατ’ αναλογία με το δεσμό που υπάρχει μεταξύ μιας μητέρας και του παιδιού της, ή μεταξύ δύο φίλων, μεταξύ δύο συζύγων, κλπ. Έτσι, χρειάζεται να υπάρχει μια μορφή που να προσωποποιεί το Θεό και επίσης χρειάζεται να υπάρχει ένα άτομο. Δίχως αυτά τα δύο απαραίτητα συστατικά, δεν είναι δυνατόν να υπάρξει μπάκτι. Έτσι, λοιπόν, η Μπάγκαβαντ Γκίτα μας παρουσιάζει την μπάκτι και μας εξηγεί πώς μπορούμε να πετύχουμε την παρα-μπάκτι.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά ενός μπάκτα; Μπορεί να πείτε, “Είμαι ένας μπάκτα”. Πολλοί λένε, “Είμαι ένας πιστός του Σουάμι”. Όμως δεν είναι δική σας δουλειά να βγάλετε αυτό το πόρισμα. Είναι δική Μου δουλειά να αποφανθώ αν είστε πιστοί ή δεν είστε. Το αν είστε πιστοί του Σουάμι, δεν μπορείτε να το κρίνετε εσείς˙ μόνο Εγώ μπορώ να το πω αυτό. Εσείς μπορείτε μόνο να πείτε, “Προσπαθώ να αφοσιωθώ στον Σουάμι. Προσπαθώ να γίνω ένας καλός πιστός του Σουάμι”. Τι σημαίνει όμως ‘καλός πιστός’; Όλο το 12ο κεφάλαιο, μας περιγράφει ακριβώς αυτό.

Έστω και μία μόνο ιδιότητα από αυτές που περιγράφονται στο 12ο κεφάλαιο, είναι πάρα πολύ δύσκολο να την εφαρμόζετε κάθε στιγμή. Για παράδειγμα, το να είστε διαρκώς ατάραχοι. Όπως είπε και ο προηγούμενος ομιλητής, έστω και μία λέξη της Μπάγκαβαντ Γκίτα αξίζει περισσότερο από ολόκληρη την πολιτεία της Μασαχουσέτης. Samabuddhaya (πάντοτε ατάραχος), anapeksha (αποσπασμένος), udasina (αδιάφορος), nirmama (ελεύθερος από εγκόσμια δεσμά), nirahankara (χωρίς εσφαλμένη ταύτιση με το σώμα κλπ), kshami (γεμάτος συγχώρεση). Πάρτε έστω και μία λέξη της και ακολουθήστε την – αυτό ισοδυναμεί με τη σάντανα μιας ολόκληρης ζωής. Ακολουθήστε μία λέξη της μπάκτι γιόγκα.

Ακόμα κι αν έρθει ο Ίδιος ο Θεός να διδάξει την μπάκτι γιόγκα, τίποτα δεν πρόκειται να εισχωρήσει μέσα σας, αν εσείς δεν αποφασίσετε να μάθετε. Γι’ αυτό, παρακαλώ, δώστε προσοχή, με σοβαρότητα, και προσπαθήστε να απορροφήσετε αυτά που θα ακούσετε. Η Γκίτα προσδιορίζει πολύ όμορφα την μπάκτι, όλα τα χαρακτηριστικά ενός μπάκτα και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί κάποιος να την κατακτήσει.

 

Πολυμέσα

Log In or Register